Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB)

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), dikkat süresinde güçlük, dürtüsellik ve hiperaktivite ile karakterize edilen nörogelişimsel bir durumdur. DEHB, çocuğun zekâ düzeyi normal ya da normalin üzerinde olabilir; yaşanan güçlükler çocuğun isteksizliğinden veya yetersiz çabasından kaynaklanmaz, beynin dikkat ve davranış kontrolü mekanizmalarındaki farklılıklarla ilişkilidir.

DEHB genellikle okul öncesi veya ilkokul döneminde fark edilir. Çocuk dikkatini sürdürmekte zorlanabilir, hareketliliği aşırı olabilir ve dürtüsel davranışlar gösterebilir. Bu durum zamanla okul başarısında düşüş, özgüven kaybı ve sosyal ilişkilerde zorluklara yol açabilir.

Hangi Alanlarda Görülür?

DEHB belirtileri genellikle üç ana alanda görülür: dikkat eksikliği, hiperaktivite ve dürtüsellik.

• Dikkat Eksikliği: Dersleri ve görevleri tamamlamada güçlük, kolay dikkatin dağılması, talimatları takip etmekte zorlanma.
• Hiperaktivite: Yerinde duramama, sürekli hareket etme, oturması gereken yerde dolaşma.
• Dürtüsellik: Söz kesme, sıra bekleyememe, düşünmeden hareket etme veya karar verme.

Belirtiler Nelerdir?

Belirtiler çocuğun yaşına göre değişir. Okul öncesinde aşırı hareketlilik, oyun sırasında dikkatsizlik ve sabırsızlık görülebilir. Okul çağında ise ödevleri tamamlayamama, dikkatin kolay dağılması, arkadaş ilişkilerinde çatışmalar ve düşük akademik başarı sık karşılaşılan belirtilerdir.

Tanı Nasıl Konur?

DEHB tanısı tek bir testle konulmaz. Tanı sürecinde çocuğun davranışları, akademik performansı, gelişim öyküsü ve aile ile öğretmen gözlemleri birlikte değerlendirilir. Standart davranış ölçekleri, psikiyatrik değerlendirmeler ve gerekirse nöropsikolojik testler tanı sürecinin temel bileşenleridir.

Ayrıca öğrenme güçlüğü, anksiyete, depresyon ve uyku problemleri gibi eşlik edebilecek durumlar da ayırıcı tanı kapsamında mutlaka ele alınır.

Destek ve Eğitim Süreci

DEHB olan çocuklar uygun destekle akademik ve sosyal yaşamda başarılı olabilirler. En etkili yaklaşım, çocuğun ihtiyaçlarına göre planlanan bireyselleştirilmiş eğitim ve davranışsal destek programlarıdır. Bu süreçte aile rehberliği, öğretmen iş birliği ve gerekirse ilaç tedavisi büyük önem taşır.

Erken dönemde başlanan doğru destek, çocuğun dikkat becerilerini geliştirdiği gibi özgüvenini ve öğrenmeye olan motivasyonunu da artırır.